3 - اقسام مفهوم مفهوم ، به موافق و مخالف تقسيم مىشود : 1 - مفهوم موافق : آنجاست كه حكم در مفهوم ، از نظر سنخ ، موافق حكم موجود در منطوق باشد . مثلا اگر حكم در منطوق وجوب است ، در مفهوم نيز وجوب باشد و همين‌طور مثل دلالت اولويت در كلام خداى متعال : « به پدر و مادر اف نگو » كه دال بر نهى از ضرب و شتم پدر و مادر و ارتكاب اهانت‌ها و آزارهاى شديدتر از اف گفتن كه به حكم آيه حرام شده ، مىباشد . و گاهى اين مفهوم ، فحواى خطاب ناميده مىشود و نزاعى در حجّيّت مفهوم موافقت نيست يعنى مقتضاى دلالت اولويت ، اين است كه حكم به موردى كه از حيث علت حكم اولويت دارد تعدّى و سرايت مىكند ( مثل تعدى حكم حرمت از اف گفتن به مثل ضرب و شتم و آزارهاى شديدتر ) و در اين زمينه ، سخن مفصل‌تر در جاى خودش خواهد آمد . 2 - مفهوم مخالف : آنجاست كه حكم در مفهوم از حيث سنخ ، با حكم منطوق مخالف باشد و براى آن مصاديق متعددى وجود دارد كه دربارهء آن‌ها بحث و كلام زيادى واقع شده و آن موارد را با تفصيل ذكر مىكنيم كه شش قسمند : 1 - مفهوم شرط 2 - مفهوم وصف 3 - مفهوم غايت 4 - مفهوم حصر 5 - مفهوم عدد 6 - مفهوم لقب اول : مفهوم شرط تحرير محل نزاع : شكى نيست كه منطوق جملهء شرطيه به موجب وضع بر تعليق تالى بر مقدم كه مفروض و مقدّر گرفته شده ، دلالت دارد و جمله شرطيه دو گونه است : 1 - يك صورت اين است كه جملهء شرطيه براى بيان موضوع حكم باشد يعنى مقدّم ، همان خود موضوع حكم باشد و اين در جائى است كه حكم در تالى ، منوط به شرط در